Araç kiralamak için gerekli belgeler çoğu firmada üç kalemdir: geçerli kimlik kartı (yabancılar için pasaport), kiralanacak araç sınıfına uygun sürücü belgesi ve depozito için kiracının kendi adına kredi kartı. Bunların yanında firmalar genellikle bir yaş alt sınırı ve en az bir iki yıllık ehliyet süresi arar; bu şartlar yasal değil, firmanın kendi politikasıdır.
Belge listesi kısa. Rezervasyonları son anda bozan şey, listedeki belgelerin "tam olarak" istenen biçimde olmaması.
Tezgâhta istenenler
Kimlik
T.C. vatandaşları için çipli kimlik kartı yeterli. Firma kimliği okur, bilgileri sözleşmeye geçirir. Kiralık araç firmaları kiracının kimlik bilgilerini kolluk birimlerine bildirmekle yükümlü olduğu için, kimliğin aslı görülmeden kiralama yapan firmaya rastlamak zor. Telefondaki fotoğraf ya da fotokopi işe yaramaz.
Sürücü belgesi
Otomobil için B sınıfı sürücü belgesi gerekir. Panelde en sık gördüğümüz sorun, ehliyetin süresinin dolmuş olması: yeni tip ehliyetlerin geçerlilik süresi var ve süre dolduğunda yenilenmesi gerekiyor. Rezervasyondan önce kartın arkasındaki tarihe bakın.
Bir de otomatik vites kısıtı var. Ehliyetini otomatik vitesli araçla almış birine manuel vitesli araç teslim edilemez; bu bilgi ehliyetin üzerinde kodla yazılıdır. Manuel araç rezerve edip tezgâha gelen müşteriye uygun araç yoksa kiralama orada biter.
Kiracı adına kart
Depozito çoğu firmada kredi kartından provizyon olarak alınır ve kartın sözleşmedeki kiracıya ait olması istenir. Eşinizin ya da şirket ortağınızın kartıyla gelmek, sözleşmeyi onun adına yapmayı gerektirebilir; o zaman da ehliyet şartını onun karşılaması gerekir. Kartınız yoksa ne yapılabileceğini kredi kartı olmadan araç kiralama yazısında anlattık.
Yaş ve ehliyet yılı şartı nereden geliyor?
Kanun B sınıfı ehliyet için bir yaş şartı koyar, ama "21 yaşından küçüğe araç kiralanmaz" diyen bir yasal kural yok. Kiralama firmalarının yaş ve ehliyet süresi şartı, sigorta poliçesinden ve kendi hasar geçmişlerinden gelir. Genç ve yeni ehliyetli sürücülerde hasar sıklığı daha yüksek olduğu için bazı poliçeler bu grubu kapsamaz ya da daha yüksek muafiyet uygular.
Uygulamada gördüğümüz tablo kabaca şöyle; kesin değerler firmadan firmaya değişir:
| Araç grubu | Yaygın yaş alt sınırı | Yaygın ehliyet süresi |
|---|---|---|
| Ekonomik ve orta sınıf | 21 civarı | 1–2 yıl |
| Üst sınıf, SUV | 25 civarı | 2–3 yıl |
| Lüks ve yüksek motor hacmi | 27 ve üzeri | 3 yıl ve üzeri |
Sınırın altındaysanız bazı firmalar "genç sürücü" ek ücretiyle ya da daha yüksek depozitoyla kiralama yapar. Bunu rezervasyon sırasında sorun; tezgâhta öğrenmek için geç.
Tezgâhta kiralamayı bozan küçük ayrıntılar
Belgeler tamam olsa bile kiralama bazen şu nedenlerle son anda takılıyor.
Kimlikteki isim ile karttaki isim aynı değil. Evlendikten sonra soyadı değişen bir müşterinin kimliği yeni soyadıyla, kredi kartı ise hâlâ eski soyadıyla basılı olabiliyor. Firma provizyonu kiracı adına almak istediğinde bu fark sorun çıkarıyor. Kartınızı yenilemediyseniz rezervasyon sırasında bunu söyleyin.
Ehliyet üzerinde işlem var. Ceza puanı nedeniyle ya da başka bir sebeple sürücü belgesine el konulmuşsa, kart elinizde olsa bile araç kullanamazsınız. Firma bunu her zaman göremeyebilir, ama kaza anında ortaya çıkar ve güvence geçersiz sayılabilir.
Rezervasyon başkası adına yapılmış. Şirket sekreterinin ya da bir yakınınızın sizin adınıza yaptığı rezervasyonda isim yanlış yazılmışsa, tezgâhta sözleşme düzeltilene kadar beklersiniz. Küçük bir şey, ama sabah uçağından inip kuyrukta yirmi dakika kaybetmek için yeterli.
Ek sürücü de aynı belgeleri getirmeli
Aracı iki kişi kullanacaksanız ikinci kişinin de kimliği ve ehliyeti teslimde görülür, adı sözleşmeye yazılır. Sonradan "eşim de kullanacaktı" demek işe yaramaz; sözleşmede adı olmayan sürücü kaza yaparsa güvence geçersiz sayılabilir. Yaş ve ehliyet şartı ek sürücü için de aynen aranır.
Yabancı uyruklu kiracılar
Pasaport ve geçerli sürücü belgesi istenir. Latin alfabesiyle yazılmamış ehliyetlerde firmalar genellikle uluslararası sürücü belgesi ya da onaylı tercüme de ister. Türkiye'de ikamet edenlerde ehliyetin Türk ehliyetine çevrilmesi gerekip gerekmediği kalış süresine bağlı bir konudur; emin değilseniz kiralamadan önce resmi kaynaktan teyit edin. Firma tarafında da bu, kimlik bildiriminin pasaport bilgileriyle yapılması demek.
Kurumsal kiralamada fark
Şirket adına kiralamada vergi levhası, imza sirküleri ve aracı kullanacak çalışanların ehliyet bilgileri istenir. Fatura şirkete kesilir ama sürücü yine tek tek sözleşmede yer alır. Aylık ve yıllık kiralamalarda bu listeye genellikle şirketin faaliyet belgesi eklenir; ayrıntısı uzun dönem araç kiralama yazısında.
Sık sorulan sorular
Ehliyetin dijital hali kabul edilir mi?
Çoğu firma kartın aslını görmek ister. e-Devlet üzerinden gösterilen sürücü belgesi bilgisi bazı firmalarda destekleyici olarak kabul edilse de bunu önceden sormak gerekir.
Ehliyetim bir yıldan yeni, hiç araç kiralayamaz mıyım?
Kiralayabilirsiniz, ama her firmada değil. Bazı firmalar yeni ehliyetliler için ek ücret ya da daha yüksek depozito uygular, bazıları yalnızca belirli araç gruplarını verir.
Kimlik yerine ehliyetle kiralama yapılır mı?
Firmalar genellikle kimlik kartını ayrıca ister, çünkü sözleşme ve kimlik bildirimi kimlik bilgileriyle yapılır. Yalnızca ehliyetle geldiğinizde bazı firmalar kabul edebilir, ama bunu varsaymayın.
Kiralama firması işletiyorsanız, kimlik ve ehliyet kontrolünü hangi sırayla yapmanız gerektiğini araç kiralamada kimlik ve ehliyet kontrolü yazısında anlattık.